dùthchasach, dùthchasaiche n.m.

[(a) dùthchas n. + -ach suffix; cf. eDIL dúthchasach; (b) dùthchas n. + -aiche suffix]

forms

singular

nominative

(a)
1741
Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 40 Dúthchasach.
1890
Comhchruinneachadh Ghlinn-a-Bhaird 377 Thoir gach duthchasach dhachaidh.
1906
Poetry of Badenoch 95 Bu chinnteach mi gu ’n tionndadh tu | Gach dùthchasach gu ’n àbhaist.
(b)
1995
Gairm 173 36 Is e Dòmhnall an aon dùthchasaiche.

plural

nominative

(a)
1860
Litir bho Nial Cleireach 5 ’N uair thréigeas na duchasaich Il’.
1881
Nicolson Proverbs 44 An uair a thréigeas na dùthchasaich Ile.
1971
Gairm 76 349 Bha na sean dùchasaich an gach àit.

genitive

(b)
1962
Gairm 40 328 Beagan dùthchasaiche [?].

dative

(a)
1844
Eachdraidh a’ Phrionnsa 16 Chunnaic iad mar fhiachan orra féin mar dhùchasaich.
1962
Gairm 39 218 Bha i fathast aig dùchasaich an bhaile.

senses

A native, a person born in a specified place, country, etc. See also dùthchasach adj.2.
- (a)
- 1741
  Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 40
  Dúthchasach, Neach a bheirthair ina leithid so do thalamh, no Dhúthaich A Native.
- 1844
  Eachdraidh a’ Phrionnsa 16
  Bha iad […] dìleas do’n teaghlaich dhligheich Albannaich, agus chunnaic iad mar fhiachan orra féin mar dhùchasaich gach făilean de’n mheacan rìoghail sin a leanmhuinn tre gach cunnart agus géibhinn.
- 1860
  Litir bho Nial Cleireach 5
  Uibhir ’s gu’n robh cuid do bhrigh | ’S an t-sean fhocal bha air inns’, | “’N uair thréigeas na duchasaich Il’ | Gur beag bhios sìth na dh’fhanas ann”.
- 1890
  Comhchruinneachadh Ghlinn-a-Bhaird 377
  A Righ ghloirmhoir nam feartan, | Tionndaidh ’n reachd so mu ’n cuairt; | Thoir gach duthchasach dhachaidh | ’Dh ’fhalbh air seacharan bhuainn.
- 1906
  Poetry of Badenoch 95
  Na’m faighinn-sa gu m’ dhùrachd, | Thu bhi ’d ‘fhactor’ air an dùthaich-sa, | Bu chinnteach mi gu ’n tionndadh tu | Gach dùthchasach gu ’n àbhaist.
- 1962
  Gairm 39 218
  Bha i [sc. Gàidhlig] fathast aig dùchasaich an bhaile […] re linn mo sheanar.
- 1971
  Gairm 76 349
  Am feadh sa bha na sean dùchasaich an gach àit, agus Gàidhlig pailt eatorra, a ghléidh an dòigh labhairt féin aca.
- (b)
- 1962
  Gairm 40 328
  Cha robh ach beagan dùthchasaiche a’ fuireach ann an Innse Gall.
- 1995
  Gairm 173 36
  A-nise, tha Jessie Ann ann an ospadal airson seann daoine, agus is e Dòmhnall an aon dùthchasaiche air fhàgail san àite, ged a tha daoine eile air tighinn dhan sgìre o chionn ghoirid.