Skip to main page content

tlàm n.m.

[eDIL tlám; cf. FGB tlám, slám]

forms

singular

nominative

  • a1759
    NLS Adv. MS 72.2.12 p. 6, line 18 Tlam ghorrthaig air cuigeal chrionnaig.
  • 1768
    mac-an-t-saoir Orain Ghaidhealach 152 Gheibh mi tlám.
  • 1842
    Cuairtear nan Gleann III 149 Cha b’e an tlàm a bh’ air a chuigeil.

genitive

dative

plural

nominative

  • a1905
    Gaelic Words from South Uist (1958) 243 Tlàman [...] handfuls.

senses

    • I.1. A handful, chiefly of wool.  

      • 1768
        Mac-an-t-Saoir Orain Ghaidhealach 152
        Gheibh mi tlám a chlóimh nan caorach, | O’na tha mi dh’ eudach falamh.
      • 1891
        Nic-a-phearsoin Dàin agus Orain Ghàidhlig 33
        Chan ’eil bean ann an Cinn-tàile, | ’N Gearrloch ’s fad nan criochan, | Nach cuireadh thugainn miarag ’s tlàm, | De ’n chlòimh is fheàrr, gu fialaidh.
      • 1891
        Nic-a-phearsoin Dàin agus Orain Ghàidhlig 33
        Tha iomadh dhe ar càirdean, | A bheir tlàm dhuinn feadh na dùthcha, | Gum faigh sinn clòimh Austràlia, | Ni breacan Màiri Uisdein.
      • a1905
        Gaelic Words from South Uist (1958) 243
        Tlàman [...] handfuls.
      • 1944
        Sgialachdan Dhunnchaidh 5
        Shealladh dha an uair sain tlàm do chlòimh nan caoirich chorcnaich.
    • I.2.a. A lock of wool on the distaff.  

      • a1759
        NLS Adv. MS 72.2.12 p. 6, line 18
        (See II.2. below.)
      • 1923
        An Deo-gréine XVIII No. 9. 130
        Bha a’ chuigeal air cumadh slaite, mu thrì traighean am faide. Bha gòbhlag air bhàrr na slaite gu teannachadh an tlàim chloimhe.
      • 1923
        An Deo-gréine XVIII No. 9. 130
        Chuireadh i an fhearsaid mu’n cuairt mar ghille-mirean le aon ghailleig de a meòirean, agus an sin leis an dà laimh bhiathadh i an fhearsaid le snàth ó an tlàm.
    • I.2.b. In figurative use: a strand of culture, mythology etc.  

      • 1985
        Gairm 130 187
        Cho math ri eileamaidean eadar-nàiseanta a gheibhear ann an sgeulachdan air feadh an t-saoghail, tha sgeulachdan a’ Mhabinogi a’ toinneamh a-measg a chèile iomadh tlàm dhen t-seann dualchas Cheilteach a bhuineadh do Ghàidheil ’s do Chuimrich, an Eirinn ’s am Breatain.
    • I.3. A small amount, especially something plucked or grazed.  

      • 1907
        Naigheachdan Fìrinneach II 128
        Tha e coltach gu ’n robh cuid de ’n tuath-bhig a bha crìochadh ri fearann a’ mhinisteir a’ meas nach robh coire no cron ann a bhi leigeil leis a’ chrodh, tlàm no dha a thoirt á gart a’ mhinisteir.
    • II. In sense I.2.a. above in set phrases or proverbial use.
    • II.1. Cha b’ e an tlàm a bha air a chuigeil literally ‘It was not the lock of wool on his distaff’, to have something else in mind, to have other ideas.  

      • 1842
        Cuairtear nan Gleann III 149
        Wallace ag iasgach bhreac, agus Albainn na tom-coin do na Sasunnaich! Cha b’e an tlàm a bh’ air a chuigeil—cha b’e an t-iasg airson an do bhiadh e ’dhubhan! 
      • 1881
        Nicolson Proverbs 81
        Cha b’e an tlàm a bh’ air a chuigeil. That was not the stuff on his distaff. I hae ither tow on my rock.—Scot. She hath other tow on her distaff.—Eng.
    • II.2. Tlàm gòraig air cuigeal crìon(t)aig literally ‘A foolish woman’s lock of wool on an industrious woman’s distaff’, a resourceful person can make use of something a careless person discards. Also, Tlàm crìontaig air cuigeal gòraig literally ‘An industrious woman’s lock of wool on a foolish woman’s distaff’.  

      • a1759
        NLS Adv. MS 72.2.12 p. 6, line 18
        Tlam ghorrthaig air cuigeal chrionnaig.
      • a1927
        Meek Campbell Proverbs (1978) 178
        Tlàm Criontaig air cuigeil Gòraig.
      • 1966
        TAD: School of Scottish Studies Archive SA1966.083.A1c-e
        Tlàm gòraig air cuigeal crìonaig. […] Sin a’ ciallachadh gum biodh clòimh na tè a bha mì-chùramach gun gabhadh boireannach gleusta i ’s gun cuireadh i gu feum i.