giuthas n.f./m.

Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach 162
Chi mi scur-eilt air bruaich a ghlinn | [...] | A’s gorm-mheall ailt na milè giubhas.

Ossian I 146
Am faic thu, Mhalmhìna nan seòd, | Carraig mhòr, is a ceann am fraoch; | Tri giubhais ag aomadh o ’n tòrr [...] ?

An Teachdaire Gaelach I 54
’S bòidheach, dosrach a tha choill’ aige-san a’ fàs, o lìnn gu lìnn, mar dh’fhàs a choill’ o’n d’thainig i. Cha’n ionann ’san giubhas riobach gallda, a tha iad a nis a’cur air gach cnochd mu na tighean ùra.

Ceann-iuil an Fhir-imrich 73
Tha gu h-àraidh darach fuasach trom, ro thrice air a shamhuil so de thalamh, maille ri caochladh sheòrsana giuthais agus seudar.

Fear-tathaich nam Beann VIII 236
Is minic a gheibhear craobhan de’n ghiubhas so a thomhaiseas cuig troidhe déug mu’n bhun, sea fichead troidh ann an àirde.

Am Filidh Gaidhealach 94
Iomadh lethead cruaidh, bha riamh gu seo, gun bhuaidh | Le òg-ghiubhas uain air chòmhdach.

Mac-Talla I No. 24. 2
Dr Wood’s Norway Pine Syrup. Lan de bhuadhan leighis a Ghiuthis maille ri nadar ciuineachidh agus reiteachidh luibhean us chairtean cliabhail eile.

Mac-Talla V No. 26. 197
’Se ’n togalach fiodha a’s sine th’ air an t-saoghal, eaglais a th’ ann am Borgund, an Norway [...] Bha i air a cumail o ghrodadh le bhi air a cumail còmhdaichte thairis le bìgh a ghiuthais.

Dùn Àluinn 24
Bha cnocan àrda, maola, ag éirigh mu ’n cuairt air, mar ghàradh dìon nàdurra, le ’n còmhdach uaine, a gheamhradh ’s a shamhradh, de ’n ghiuthas mheanglanach, bhadanach, gharbh.

Am Measg nam Bodach 84
Theirear fhathast mu a dheidhinn gu’n robh e cho seasmhach ri darag na beinne, cho dìreach ri giùthas a’ ghlinne.

Gairm 57 30
Gaidheal ann an Canada [...] ’Se obair shaothaireachail a bh’ann anns na làithibh fad air falbh a bhith a’ leagail nan giuthais le na h-eich is sàbhan móra.

Lus Chrùn 59
Cha robh dùil aice eadhoin gual a losgadh ’s an teine oidhche na cuirme; ’s ann a bha sgonnan-giuthais aice air an lorg airson an aobhair.

Bith-Eòlas 103
’Se durcain bhoireann an fheadhainn a tha sinn eòlach air a bhi faicinn air craobhan mar a tha an Giuthas.

Aonad Àrainneachd 4.6
Tha bàrr an guib cam (sin mar a fhuair iad an t-ainm [sc. cam-ghuib]) agus tha e mar seo a dh’aona ghnothaich airson durcain na giuthais fhosgladh gus am faigh iad an sìol.

Casan Searraich 43
Bha iad nan seasamh aig oir na garbhlaich agus iad air an cuairteachadh le tiùrran de dh’ fhiodh dearg-gheal a’ ghiuthais agus an learaig.

Orain Iain Luim (1964) 164
’N ciste ghiuthais chaoil bhàin, | ’N déis a h-uigheam aig càch | An taigh-fiodha fo bhlàgh nan òrd.

Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 136
Do Phinfhiodh Of Pine [...] Do Ghiubhas Of Fir.

mac-an-t-saoir Orain Ghaidhealach 126
Mordha cumhann geur, | Le chrann giuthais fhein, | Aig fir shubhach threubhach | ’Nan dórnaibh.

Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach 166
Schuir sinn a mach raibh chaol bhaistgant [sic], | Dhaita mhine, | Do’n ghuibhis a bhuain Mac Bhairis, | An oilain fhionain.

Songs of John MacCodrum (1938) 184
Ro mhath sgliatadh, ro mhath aoladh, | Ro mhath ’n t-saothair th’ air a bhalla, | ’S ro mhath ghiuthas air a dhlùthadh.

Stewart Cochruinneacha Taoghta 394
O tha giumhas sabhte agad, | ’S gu’n d’rinn an gabha tairngean duit, | Teannamaid ri bata nis, | Theid do Phàro dh’iaraidh Brandi.

Filidh nam Beann 77
’Sud a’ chungaidh ’chàireadh | ’M bàta ’choisinn buaidh, | […] | Fiùghanan, ’us ùrlar | Sùghta, fallain, buan, | Giubhas glan na Lochluinn | Fuaight’ le copar ruadh.

Mac-Talla IV No. 34. 1
Gheibhear giubhas dhachaidh as a’Ghalldachd air a shàbhadh, air a locradh, agus air a ghròbadh, mòran ni ’s saoire na dheanteadh anns an duthaich e.

Gairm 40 362
Nuair a bhatar a’ toirt a’ mhullaich bho sean Chaisteil Caol-a-Chùirn tha e air innseadh gun d’ fhuaireadh sailean giuthais a bha cho slàn, fallain ’s a bha iad nuair a chuir na saoir ’nan àite iad, trì cheud bliadhna roimhe sin.

Gairm 115 279
Tha an saoghal gam shealg | on a dh’fhalbh Seonaidh | on a chaidh e mach | ’na dheise bhuidhe ghiuthais | ’S na putanan cumha.

Gairm 131 224
Mar a chì sibh san dealbh, tha an caibe-làir seo snasail agus gleusda air a dhèanamh. Tha an croisean-làimhe de ghiuthas dearg agus tha a’ chas de dharach.

Fear-tathaich nam Beann II 43
Bi tapaidh Eoghain bhig a laochain, ’s tilg spealgan de’n ghiuthas sin a tha sa chùil air a ghealbhan. Tha agam an so Ailein, giuthas a bha fo’n mhòintich, m’an robh mìr guail an Sasunn, no Cam’ronach an Lochabar. Tha e co caoin ri spong, ’s cha’n fhaca tu riamh teine ’s cridheile agus is suilbhire na ni e.

Gairm 24 366
Am meadhon tìre, am Peairt, Earraghaidheal, is Inbhirnis, gheibhear darach is giuthas, bunan garbha a bha air an gleidheadh o chian fo chòmhdach tiugh an réisg. Gu dearbh fhéin b’ e sin an deagh chonnadh.

MacLeod Co’chruinneachadh 231
Anns na h-oidhchean fada geamhraidh [...] mu sholus an lòchrain daraich no ghiubhais, bhiodh sgeul nan euchd a rinn Fionn, Oscar, Cuchulluinn, Caoilte, Goll agus Diarmad, a’ fadadh tein’ aoibhinn an uchdaibh na h-òigridh.

An Gaidheal II 235
A dh-innseadh na firinn, cha tric tha coinnlean sam bith am fhardaich-sa, ach na coinnlean sin nach ith na coin, ’s iad sin na coinnlean, maith, tiorom giubhais.

Naigheachdan Fìrinneach II 69
Steòc a stigh dà Ghàidhail foinnidh deas, àrd, anns an éideadh Ghàidhealach, gach fear dhiu a’ giùlan ’na làimh dheis leus de ghiuthas ròiseideach.

An Sgaile Dhorcha 74
Bha lòchran giuthais ’na lasair aig fear de na Companaich air an àrd-ùrlar.

Caogad san Fhàsach 73
Bhiodh iad a’ sàthadh gob biorach na cromaig do sgàineadh ann am balla an taighe. Chuireadh iad an uair sin na coinnlean giuthais sa chromaig, agus chuireadh iad teine ri na coinnlean gus am biodh solas aca am broinn an taighe.

Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach 288
Mu Mac Griogoir na’m bratach | [...] | Ga’m bu shuaitheantas giubhas.

mac’coinnich Orain Ghaidhealach 49
Biodh giubhas ri crann dìreach, | Strol sìoda sa phlapairnich, | Aig fir [sc. na Grànntaich] nach caisgeadh sìonntein, | ’S cha bhlìonaich na frasan iad.

Co-chruinneach Dh’Orain Thaghte Ghaelach 32
Clann a Ghrigair nan geur lann | [...] | Ga n robh an giubhas ma shuaichantas, | Nuair thogte srol uain ri crann libh.

Co-chruinneach Dh’Orain Thaghte Ghaelach 86
Bannsa suaicheantas chlann ailpain, | A bhi ga fhaicinn air na feilltan, | [...] | Nuair a sgaoilt libh srol uain, | Craobh do n ghiubhas air mar shuachants.

An Gaidheal III 77
Sin cuir chathach nan Griogarach | Fo bhratach a’ ghiubhais—‘S rioghail an dream!’

Mac-Talla X No. 4. 30
Nuair a theasdas a Ghaidhlig [...] cha bhi an giuthas ’s an la mhuladach sin tuille mar shuaicheantas aig Clann Ailpein.

Gairm 6 182
Car son a bha craobhan no lusan mar shuacheantais air na fineachan Gaidhealach, mar a bha a’ chraobh iubhair aig na Frisealaich [...] agus an giuthas aig Sìol Ailpein?

Stewart Cochruinneacha Taoghta 303
Marbh-rann do Rob Ruaidh Mac Ghrigoir [...] Agus Raonull mo ghaoil, | Bheireadh giubhas a craoibh, | Sud an suaithneas, nach caochail dathanan.

Ban-altrumachd aig an Tigh 34
Crathar làn-spàine bhig de Bhan-bhith Ghiubhais air mir de chùrainn, dóirtear uisge teth air agus fàisgear a’ chùrainn gus am bi i tioram.

Eòlas agus Seòladh 36
Tha oladh bìth giubhais ro mhath, ma tha ’n craicionn buileach loisgte.

Orain Iain Luim (1964) 180
Thog thu bàrd ann an Dubhaird, | Streap thu ’m bàrr croinne giuthais.

Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 65
Do Thaobh Chrann neamhthorrthannach no aimrid. Of Barren Trees [...] Crann Giubhis A Fir-tree.

Leabhraiche an t-Seann Tiomnaidh Isaiah 41: 19
Suidhichidh mi an crann giumhais anns an fhàsaich; an gall-ghiumhas agus an crann-bocsa le cheile.

mac ghrigair Orain Ghaelach 59
Gur ceutach do choille, | ’S gach doire ma ’n cuairt dhuit, | Gu badanach, dosach, | Ar choslas an uaine; | Le ’n ard chrainne ghiubhais, | Dharach, ’s iubhar re ’n gualain.

Leabhar na Feinne 6
Rainig Garabh crom ghleann nan craobh, | ’Shloid e sia croinn Ghuibhais o thalamh.

Mac-Talla X No. 5. 38
’S e duine fada caol, air cumadh crann giubhais, a bha ’n Henry V.

Gairm 8 372
Mo ràmh thu ’s mo stiùir, | Reul-iùil an dùbhlachd mo chrìdh’, | Crann giuthais nach lùb, | ’S bheir dùbhlan nach fàilnich ’san strìth.

Creachadh na Clàrsaich 210
Tha iomadh lot air slios mo dhùthaich nach fhalaich a chaoidh an crann-giuthais.

Sailm Dhaibhidh 189
Is bithidh neid sa nionad ùd aig èunlaith luath na nspèur: | Na craobhan giumhais, aig an storc mar ionad tàmh dhi fein.

Leabhraiche an t-Seann Tiomnaidh 2 Righ 19: 23
Gearraidh mi sìos a chraobhan seudair a’s airde, agus roghadh a chraobhan giuthais.

Laoidhean Spioradail 35
Mar chraobh Lebanoin is ghiuthais, | Mar chraobh ubhail is phalim [sic], | Bheireadh meas agus toradh | Nach gearradh am bās uath.

An Gaidheal VI 321
Tha craobhan giubhais an California a tha corr a’s ceithir cheud troidh air aird, agus thair leth-cheud troidh an cuairt.

Mac-Talla IX No. 7. 49
Shuidh e sios fo chraoibh ghiubhais, agus rinn e morthoileachadh ri Mairi fhaicinn, oir bha e ro-thursach ’ga h-ionndrainn.

Lost Pibroch 53
Dh’ fhàs am balach mar gu ’m biodh craobh ghiùthais; dìreach, àrd.

Gairm 24 368
Gun a dhol nas fhaide air ais na a’ bhliadhna 1848 tha iomradh air a bhith losgadh chraobh-giuthas, darach, agus beith, gus àite ionaltradh chaorach a dheasachadh.

Gairm 49 35
A dh’ aindeoin an teas bha na h-uile ag obair gu saothrachail a’ leagail sìos feadh na coille móir a bha sud na craobhan móra giuthais a bha a’ bacadh ar siubhal air n-adhart.

Bith-Eòlas 12
Tha againn a rithist nithean beò leithid na craoibhe giuthais, no an duine fhéin anns a bheil iomadh millean cealla.

Gairm 125 39
Tro iomadh linn bha daoine a’ toirt freumhan nan craobhan giuthais às an lòn gus beothachadh teine, oir bha am fiodh làn ròsaid agus furasda a lasadh.

Aonad Àrainneachd 4.6
Tha cam-ghuib ag ithe sìol na craoibh giuthais.

Gairm 189 31
Mu dheireadh thall rinn e [sc. fuamhaire] a-mach cumadh a bhràthar, leathach slighe a-measg a’ bheum-slèibhe, a’ sadadh carraghan mhòra roimhe mar staran agus craobh mhòr giuthas aige ’na làimh mar bhata a’ daingneachadh a cheum.

Caogad san Fhàsach 70
“Murt,” arsa Deirdre. “Tha duine marbh sa choille. Shuas ann am bàrr craobh giuthais. Na poilis! Na poilis!”

Am Bàrd 25
Rachadh prasgan daoine ri monadh le tuaghan is spaidean; is bhitheadh gathan biorach eile aca gu stobadh am blàr mòintich gus an amaiseadh iad air na craobhan-giuthais a bha bho linn nan linntean am falach annta sin. Dh’ fhaodadh gum faigheadh iad aon chraobh a dhèanamh a dhà no trì bhothan.

mac ghrigair Orain Ghaelach 190
Chunnic mi a bhratach uainè, | Ard-shuaicheannas Cloinne Ghrigair, | Le craobh ghiubhais, dhosrach, bhuadhar, | Aig na h-Uaislean, mar a thigead.

Mac-Talla VII No. 41. 324
Bha’n duine iomraiteach Rob Ruadh Macgriogair air a thiodhlacadh [...] fo lic-lighe mhor chutdhromaich, air an robh dealbh a’ chlaidheamh a b’ abhaist da iomairt air a ghearradh, agus craobh ghiuthais agus reull, mar shuaicheantas.

Gairm 40 362
Tha iomadh seòrsa giuthais ri’m faighinn sna coilltean air feadh an t-saoghail, ach ’nar dùthaich fhéin ’se giuthas Albainn, no giuthas nam mórshliabh, an t-aon diubh a chinn gu nàdurrach.

Aonad Àrainneachd 4.1
Chan eil ach trì craobhan durcain a tha gnèitheach – a’ ghiuthais Albanach, iubhar agus aiteann.

Fear-tathaich nam Beann VIII 236
Cunntas air Ceap Bretoin [...] ’Se’n giubhas buidhe a’s luachmhoire, oir cha’n e mhàin gu’m bheil e ’na dheagh fhiodh, ach tha e ’fàs gu meud anabarrach mòr.

Gearr-chunntasan air New Zealand 21
Tha giuthas geal ’us dearg ri ’m faotainn gu pailt air feadh cuid mhòr dheth ’n fhearann.

Gairm 1 61
Tha móran airgid an crochadh ri na craobhan Nollaige, ’s e sin an giuthas dubh.

Gairm 57 30
Anns an Roinn so tha an Giuthas Dùbhghlas cho garbh ri tigh is cho àrd ris an adhar, agus cho pailt ri ucasan anns a’ Chuan Sgìth.

Gairm 136 365
Bha giuthais Douglas agus seudaran mu chuairt air dà chiad troigh a dh’àirde, a’ dìreadh chun an adhair.

Mac-Talla V No. 21. 155
Cha mhor dhùthchannan air an t-saoghal anns nach eil sluagh eòlach air giuthas Eilean Norfolk.

Gearr-chunntasan air New Zealand 21
Tha giuthas geal ’us dearg ri ’m faotainn gu pailt air feadh cuid mhòr dheth ’n fhearann.

Gaelic Names of Plants 72
P[inus] picea—Silver pine [...] giubhas geal.

Gillies Sean Dain 93
’Nuair nach maireadh giubhas Lochlanach, | ’Sa’ choill’ an déis a stopadh oirn, | Bu mhath na h-airm na botrachain.

Gaelic Names of Plants 72
Guithas Lochlannach, Scandinavian pine.

Na Baird Thirisdeach 383
Iubhrach chruaidh ’thug buaidh air saile | ’Ghiubhas Lochlunnach ’s e fuaighte | Leis a’ chopar ruadh nach failnich.

Gairm 34 118
San dùthaich so [sc. Canada], ma their thu gu bheil thu “a’ bìtheadh,” tha sin a’ ciallachadh gu bheil thu a’ sgrìobadh bì á cairt nan craobhan giuthais, ’s e sin ri ràdh, an giuthas-Lochlannach.

Bith-Eòlas 39
Sheall Lysenko, ma b’fhìor, gun gabhadh cruithneachd tionndadh gu cornflowers agus giuthas gu giuthas-Lochlannach.

Creachadh na Clàrsaich 256
’S their cuid cuideachd | nuair a thig an dara fàs | air coille a leagadh | gun tig an giuthas Lochlannach ann | nas duibhe na dubh-uaine.

Aonad Àrainneachd 4.2
Mar sin ’s e giuthais Sitka (à Ceann a Tuath Ameireagaidh), giuthais Nirribheach no larag Iapanach is tric a chì thu air a’ chuid as motha de phlanntachaidh.

Gaelic Names of Plants 73
Weymouth pine [...] giùthas Sasunnach (Fergusson), the English pine. It is not English, however; it is a North American tree, but was introduced from England to Dunkeld in 1725.

Aonad Àrainneachd 4.2
Mar sin ’s e giuthais Sitka (à Ceann a Tuath Ameireagaidh), giuthais Nirribheach no larag Iapanach is tric a chì thu air a’ chuid as motha de phlanntachaidh.

Mac-Talla VI No. 23. 177
Air cùl gach aite-suidhe sheas Gaidheal foghainteach ’na fheile breacain preasach [...] agus ann an làimh chli gach fir dhiubh leus mòr, lasrach, de ghiubhas bac-mona a’ tilgeil soluis dheirg air gach taobh.

Mac-Talla I No. 30. 91
Chuir e teine ris na taighean aig an t-sluagh bhochd. Bha so furasda dheanamh, oir bha an ceann-fhiodh agus na cabair air an deanamh de ghiubhais blair, seann chraobhan giubhais a bha ’nan laidhe sa’ mhointich bho cheann chiadan bliadhna.

Am Bàrd 160
Is cuimhne leam mar a sheasadh e ’san oidhche dhorcha air a’ chloich iongantaich a bha anns an dorus, agus leus de ghiuthas-blàir ’na làimh.

Gairm 125 39
Tha lòn Arnais, a tha ’na thalamh-àitich, làn de ghiuthas-blàir [...] Tro iomadh linn bha daoine a’ toirt freumhan nan craobhan giuthais às an lòn gus beothachadh teine, oir bha am fiodh làn ròsaid agus furasda a lasadh.

Gairm 125 39
Tha cuimhn’ agam air mo sheanair a bhith ag innse mu ghailleann anabarrach 1881 [...] Chaidh gach eathar anns na ceàrnan seo ’nam mìrean — ach aon a bha air a ceangal le ròpa de ghiuthas-blàir Arnais.

Carmina Gadelica VI (1971) 83
Giuthas coinnil, giuthas coinnle [...] On the Mainland, along with tallow candles, the people used bog pine. The bog pine made good light but was not lasting.