rionnag n.f.

I. A star, a celestial body observable as a luminous, apparently fixed point in the night sky.
I.1.a. Any of the class of celestial objects (including the sun) which shine by producing their own energy.
- 1741
  Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 3
  Rinnag A Star.
- 1801
  Leabhraiche an t-Seann Tiomnaidh Iob 22: 12
  Nach ’eil Dia ann an airde nan nèamh? agus faic mullach nan rionnag, cia ard a ta iad.
- 1828
  MacLeod Co’Chruinneachadh 219
  An rionnag a tha sinn a’ faicinn an nochd aig deich uairean, ma sheasas sinn san àite cheudna mìos o’n nochd chi sinn a cheart reull sa cheart àite sin aig ochd uairean.
- 1829
  Orain le Rob Donn 264
  Cho fad ’s a tha cliù nan Reul tuath’, | Thar gach reannag tha shuas a’ toirt car, | Cha lugha tha Màiri Nic Aoidh, | Toirt urraim os ceann Mairi Carr.
- 1857
  Reul-Eòlas 121
  Tha na rionnagan air an roinn a mach le reultairibh o cheann uine mhòr a nis ’nan grioglachanaibh, no grunnanaibh.
- 1872
  An Gaidheal I 227
  Mu dh’ amhairceas neach, air oidhche chiùin, reòta, gheamhraidh, chì e mu mhile rionnag an crochadh mar lòchranaibh drillinneach os a cheann.
- 1876
  An Gaidheal V 268
  Na’n deanadh na rionnagan dàil ’nan cuairtibh bheireadh iad sgrios gu h-obunn air a’ chruitheachd, agus thuiteadh gach ni ann an àimhreite.
- 1926
  Am Bàrd 49
  B’ fhìor thoigh leis na sean daoine oidhche gun rionnagan anns an ràth dhorcha. Cha b’ e manadh na soinneantachd, oidhche shoilleir ’san ràth dhorcha.
- 1944
  Sgialachdan Dhunnchaidh 34
  Thòisich Mac Rìgh Lochlann agus Gruagach a’ Bhruit Ghuirm air a chéile gu fiachach fuathach feargach […] Gun tugadh iad air an talamh sgàineadh, ’s air an fhairrge tràghadh ’s air an adhar fosgladh ’s air na rionnagan tuiteam.
- 1953
  Gairm 5 34
  “Tha an oidhche gu bhith oirnn.” “Tha thu ceart” ars’ ise. “Cha dean mi stem dheth. Chan eil mise a’ tuigsinn ciamar a chì duine ta-tù no dad eile ’s gun fiù ’s rionnag gu bhith ann”.
- 1956
  Gairm 18 160
  Air oidhche shoilleir, ma bhios na rionnagan ris an abrair “Crann nan Cat,” ’na sheasamh dìreach, tha droch shìd ri tighinn as.
- 1966
  Gairm 57 34
  Tha Slighe Chloinn Uisnich air aon de na galacsaidhean mhóra sin, agus is i a’ Ghrian aon de na deich mìle muillion rionnag anns an t-Slighe sin.
- 1972
  Aitealan Dlù is Cian 16
  Thog mi mo shùil ris an speur a bha nise làn rionnag, agus thainig e air ais thugam mar a sheas mi mar so iomadh uair ’nam bhalach gan sgrùdadh ’s gan ceasnachadh — ciod a bu chiall, a bu ghné dhaibh, ’s iad cho biorach, lainnreach, foistineach, a’ breacadh nan nèamhan le an lìonmhorachd?
- 2001
  Gairm 194 146
  Bha aig mòran rudan ri bhith dìreach ceart, nuair a bha sprèadhadh neuclasach am broinn nan rionnagan, mus biodh carbon air a ghintinn.
I.1.b. A star (also the stars) used as a means of navigation, orientation or guidance.
- 17..
  McLagan MS Gen 1042/47 [n.p.]
  Shoilsigh rannog ann san aedher | Rin rathad do na tri riribh.
- 1857
  Reul-Eòlas 13
  Tha gu bheil e [sc. an saoghal] cruinn […] air a dhearbhadh, ’n uair a tha neach, a tha dol air astar (biodh e air muir no air tìr) a’ gabhail beachd air suidheachadh nan rionnag.
- 1898
  Leabhar nan Gleann 162
  Thar sàile le ’n longaibh luath | S an rionnag daonnan ’g an stiuireadh | Bho chùrsa na h-airde tuatha.
- 1932
  Litrichean Alasdair Mhoir 390
  Chan’ eil cuibhrionn de’n Bhiobull is iongantaiche na ’m beagan eachdraidh a tha Mata toirt dhuinn mu na daoine glice so, a thainig aona chuid a Persia no a Arabia, le iuil na rionnaig a lean iad agus a threoraich iad mu dheireadh do stabull Bhetleheim.
- 1972
  Gairm 80 304
  Leag iad a’ seòl agus ghabh iad tac chon an iar, ach cha robh iad a’ deanamh a bheag dheth; cha robh rionnag air adhar, ’s cha robh comharra ri fhaicinn bheireadh cuideachadh do ’n fhear-stiùrach.
- 1994
  Gairm 169 59
  “An robh an navigation duilich?” arsa fear ris. “Cha robh,” ars esan, “tha thu ’na do sheasamh aig a’ chuibhil, agus tu ga tionndadh mar siud ’s mar seo, agus do shùil air rionnaig”.
I.1.c. A star (also the stars) used as a means of timekeeping or identifying a time of day.
- 1872
  An Gaidheal I 231
  B’ iad cùrsa na gréine ’s an latha, agus nan rionnag ’san oidhche, a b’ uaireadair dha.
- 1891
  Waifs and Strays III 204
  ’San àm sin bi ’n riaghailt gu ’m féumadh na gillean oibreachadh o rionnaig gu rionnag.
- 1961
  Gairm 36 360
  Cha mheas sinne gu bheil an t-Sàbaid seachad gus am faic sinn a’ chiad tri rionnagan an déidh do ’n là triall.
- 1987
  Sgeul gu Latha 146
  Ach thuirt an tuathanach ris, “Tha e,” ors’ esan, “’mar chleachdadh againn a bhith tòiseachadh,” ors’ esan, “nuair a tha solust nan rionnagan a’ tréigsinn anns a’ mhadainn agus a bhith ag obair gus an nochd solust nan rionnagan air deireadh a’ latha”.
- 1995
  Not an Orchid 277
  Bhiodh iad shios gus am biodh an oidhche air tuiteam ’s na rionnagan air an adhar mun tigeadh iad dhachaidh.
I.1.d. A star (also the stars) viewed as guiding human affairs; an omen or portent.
- 1751
  Ais-Eiridh 28
  B’ iad rionnagan an áigh, | Fa’n d’ rugadh mise blá.
- 1804
  Stewart Cochruinneacha Taoghta 457
  Tha reannag a bhreithe mar tha, | Toirt fios, agus faisneachd fhior, | Am Mac rathail sin thainig an tras, | Chuir Athair nan Gràs ’gùr dion.
- 1829
  Orain le Rob Donn 58
  Nach fhaic sibh féin an spéis | A ghabh as speuran gu bhi ’g ùmhladh dha [sc. Prionnsa Teàrlach]; | ’N uair sheas an reannag shoillseach, | Anns an line an robhtadh stiùradh leis.
- 1830
  An Teachdaire Gaelach II 143
  Rugadh an duine bochd fo a leithid so de rionnaig, ann an leithid so de dh’ àite. Ach a nis dh’ iarramaid cead fheòraich de’n speuradair, C’arson nach d’ éirich a cheart ni do na h-uile duine a rugadh fo’n rionnaig so, ma bha cumhachd aice mu thimchioll ciod a bha ri tachairt do dh’aon duine?
- 1844
  Eachdraidh a’ Phrionnsa 243
  Bha na Gaeil a’ cumail a mach gu ’n d’ eirich reull anns na speuran cho luath sa rugadh Tearlach. Tha cuid de na seana Ghaeil a chotharraicheas a mach an reull so fo ainm “rionnag a’ Phrionns”.
- 1899
  Sgeulachdan Arabianach ii 40
  Cladhaich an talamh aig do chasan, agus gheibh thu fo ’n talamh bogha-saighead umha, agus tri saighdean luaidhe a rinneadh fo runnagan araid, a chum an cinne-daon a shaoradh o iomadh trioblaid do ’m bheil iad buailteach.
I.1.e. A star considered as a representation of the soul of a dead person.
- 1848
  Dòmhnullach Marbhrainn 250
  Bu lìonmhor an t-àireamh, | O ghràs tre ’n d’ rinneadh leis feum; | Uime sin, ’s reannag ro-àluinn, | Gu bràth e, an iarmailt nan nèamh.
- 1912
  Dùn Àluinn 28
  Dh’ eug bean Dhùin-àluinn. Sheall an t-aosda saobh-chreideach, caomhail air son rionnaig ùir ’san speur.
I.2.a. In plural: qualified by genitive of reul n., ? a constellation.
- 1829
  Orain le Rob Donn 321
  O ’n a thaisbean domh ’m bliadhna, | Iomadh biadhtach nach b’ eòl domh, | Mar na reannagan reulta, | An déigh do ’n ghrian a dhol fò orr’.
I.2.b. In plural: the stars as signs of the Zodiac.
- 1992
  Am Fear Meadhanach 15
  Ach tha Gaolag is Gràdhag na Caiginn, mo rionnagan fhìn, fhathast shuas an sin, air an cliathaich, ’s gu dhol bun-os-cionn.
I.2.c. With possessive adjective: a person’s fortune or potential (thought to be determined by the stars).
- 1972
  Moll is Cruithneachd 66
  Bha suilbh ’na do chuibhrionn is soills’ ’na do rionnaig, | Ach shiubhail thu gu d’ oidhche gun oighr’ air do thuinneadh.
I.3. Any of the class of celestial objects, including planets, comets and meteors which shine by reflecting light from the sun.
- 1857
  Reul-Eòlas 9
  Tha sinn an dòchas mu’n d’theid e [sc. leughadair] gu ro-fhada air aghaidh anns an leabhran so, gu’m bi e ullamh gu bhi ’g aideachadh gur rionnag an talamh so.
- 1873
  An Gaidheal II 65
  Is iad so na Rionnagan-earballach a chithear aig amannaibh araidh leis an t-suil luim. Tha na h-earbuill so soilleir mar lasair theine, agus a ghnath a’ dol a mach o na rionnagaibh sin air an taobh a’s fhaide dhiubh o’n ghrein.
- 1894
  Mac-Talla III No. 14. 5
  Cha’n eil rionnag ’san athar a’s bòidhche tha sealltuinn ’san àm so dhe’n bhiadhna [sic] na Mars.
- 1899
  Mac-Talla VIII No. 12. 92
  Air son nan rionnagan-smuide, tha iad a’ creidsinn gur iad sin rionnagan air an d’ fhuair a’ ghrian greim.
- 1955
  Gairm 11 273
  Bha seann rionnagan móra is beaga ann nach boillsgeadh tuilleadh, seann ghealaichean a bha air liathadh, boghaichean-froise a chaill an dath, stoirmeannan a chaill an diog, gaothan nach gluaiseadh, rionnagan a chaill an smud.
I.4. In the name of a particular star, constellation or comet. For further examples, see under the separate entries.
- 1857
  Reul-Eòlas 25
  Goirear do reultan a’ Chrann-Arain, na Slait-thomhais, agus Grunnan no Grioglachan nan Seachd-Rionnag, Reultan Suidhichte.
- 1873
  An Gaidheal II 46
  Theirear Herschel ris an réult so, agus mar an ceudna Rionnag Dheòrsa, do bhrìgh gur e an teallsanach Herschel a fhùair a mach i, ri lìnn Righ Deorsa a tri, ann am mios a’ Mhairt 1781.
- 1873
  An Gaidheal II 66
  Cha d’ thainig an talamh dh-ionnsuidh an aite ’na chuairt anns an robh an rionnag Halley gu dol tarsuing air a shlighe gu maduinn an 30mh la de cheud mhios a’ gheamhraidh.
- 1877
  An Gaidheal VI 323
  Tha na reul-sheasach a’s faisge orin, ris an abrar Alpha Centauri, corr as da chéud mile uair ni’s fhaide bhuainn na ghrian. Tha Sirius, no reul a choin, ceithir uairean cho fad as rithe sin: tha Polaris, no an rionnag thuathach, a choig uiread, agus Arcturus a sheachd uiread cho fad as.
- a1889
  Carmina Gadelica VI (1971) 119
  Rionnag an rìgh, star of the king; rionnag na maidne, star of the morning; rionnag an iasgair, star of the fisherman; rionnag a’ bhuachaille, star of the shepherd.
- 2014
  Caogad san Fhàsach 61
  Nuair bhiodh an fhìon-dhearc gu bhith abaich, ’s nuair thigeadh Rionnag an Abachaidh a-mach bho chùl gealach a’ mheadhain-oidhche, gheibhte fìon às an tobar an àite uisge.
II. In uses with reference to the properties of the stars. Chiefly in similes.
II.1. With reference to the uncountability of the stars.
- 1804
  Searmona le Mr Eobhann Mac Diarmaid 174
  Ghin Adhamh sliochd ceannairceach, peacach, cosmhuil ris fein, an ùine ghrad dh’ fhàs an aireamh mòr, bha am peacaidhean dearg mar sgarlaid, agus do aireamh mar runnagan nan speur.
- 1868
  Mac-Gilleadhain Laoidhean agus Dain 82
  Mar àireamh nan rionnag s an iarmailt ghlan, chiùin, | Bidh àireamh do chloinne gu Dia ’tarruing dlùth.
- 1908
  Oiteagan o’n Iar 49
  Bha a’ cheart cho mhath dhaibh feuchainn ris na rionnagan a chunntas air oidhche reulagaich is dol a dh’ iarraidh cloich shònruichte am measg na bh’ air ùrlar na h-uamha mhóir ud.
II.2. With reference to the remoteness of the stars.
- 1921
  An Ròsarnach III 114
  Bha nàdur an dithis bhain-righinn cho fad air falbh bho chéile sa tha na reannagan togte os ceann na talmhainn.
- 1955
  Folksongs and Folklore of South Uist 222
  Rachainn do na runnagan, | Nam biodh do chuideachd deònach. | Rachainn-sa dha’n ghealaich leat, | Nan gealladh tu mo phòsadh.
II.3. With reference to stars emitting light or to their brightness or brilliance.
- 1879
  An t-Òranaiche 29
  Méinean òir am bun gach struthain, | A’ boillsgeadh mar rionnaig a’ deàrrsadh.
- 1900
  Mac-Talla VIII No. 40. 315
  Thug e an aire do dhà shùil ainmhidh ’s iad a’ dealradh ann an solus an teine mar gu ’m biodh dà runnaig ann.
- 1916
  Bàrdachd Leodhais 270
  Na saighdeirean nach crom a’ bheinn ’s iad beò, | ’S nach leig le cumhachd Shàtain dhol gu àirde mhóir; | Bi’ iad sin a’ soillseachadh mar rionnag oidhch’ ’us lò.
- 1963
  An Dubh is an Gorm 21
  Còmhla ris bha a bhean, té àrd bhàn gu math na b’ òige na e fhéin. Bha ise a’ sealltainn mar gum b’ ann a-mach á nèamh shoilleir anns an robh i mar rionnag òir.
- 1966
  Gairm 55 235
  Cha b’ urrainn dhomh smuaintinn air nì eile ach mo dhachaidh agus chan fhaicinn air cùl mo shùilean dùinte ach mo dhachaidh. Bha mo dhachaidh mar rionnag anns an adhar air oidhche dhorcha stoirmeil.
III. In extended use: a small, usually bright, entity.
III.1.a. A chink or glimmer.
- 1828
  MacLeod Co’Chruinneachadh 131
  Chunnaic e rionnag sholuis o aon de na h-uinneagan.
- 1900
  Sgeulachdan Arabianach iii 12
  Bha mi ’g a shior leantuinn gus mu dheireach an d’ thug mi an aire do runnag sholuis [...] an uair a thainig mi dluth dha, rinn mi ’mach gur ann troimh tholl a bh’ anns a chreig a’ bha e tighinn.
- 1972
  Saoghal an Treobhaiche 38
  Bha sinn a’ tighinn seachad air taigh an Johnstonaich. Cha robh e an uair sin ach mu naoi uairean, a dh’ oidhche, agus, o! cha robh runnag sholais ann!
- 2019
  Seòl mo Bheatha 179
  Bha an ‘QE2’ a’ deàrrsadh le rionnagan solais, ’s smùid aotrom ag èirigh bhon t-similear.
III.1.b. A chink or speck of light. Quot. 1991 Smeur an Dòchais 11 may belong in IV.3. below.
- 1903
  Mac-Talla XII No. 7. 52
  Air dha sealltainn uaithe chunnaic e rionnag fhaoin dhearrsach mu choinneamh, ’s a tarruinn na bu dluithe fhuair e balla ’n t-seilleir air tuiteam gu h-àrd ’san oisinn, agus gath faoin soluis mu uiread gob snàthaid a tighinn a stigh fo stéidh an tighe.
- 1991
  Smeur an Dòchais 11
  Uaine is dearg is buidhe, purpaidh is geal is gorm, Rionnagan Nollaig an Ceàrnag Dheòrsa.
III.2. A spark from a fire.
- 1828
  MacLeod Co’chruinneachadh 21
  Chuala sinn beucaich na beinne […] Agus chunnaic sinn i tilge os a ceann steallan lasrach agus clachan teinnteach, a bha mar a thuit iad air an ais cosmhuil ri rionnagan drileannach a thuiteas o theine ealanta a ni daoine le fùdar.
III.3. A speck or spot.
- 1995
  Hiort 147
  Bha rionnag bheag dhubh eile air aodann a’ chuain a ghlac a fhradharc.
IV. A representation of a star.
IV.1. A military decoration or medal.
- 1844
  Eachdraidh a’ Phrionnsa 60
  Bha cota-gearr breacain air agus reannag òir an crochadh ri thaobh.
- 1890
  Comhchruinneachadh Ghlinn-a-Bhaird 213
  Fhuair thu cliu thar nam miltean | Ann an cogagh na rioghachd, | ’S fhuair thu duaisean ’bha priseil, | Fhuair thu rionnagan fior-ghlan ’an or.
- 1906
  Poetry of Badenoch 112
  Thug an Righ dhuit an t-urram, | Nuair a shìn e dhuit rionnag, | As a làimh ’g a cuir onarach suas.
- 1960
  Bùrn is Aran 34
  Aig an tigh ’s air cùl nan treinnsichean na comanndairean am meadhon phàipearan le criosan deàlrach timcheall orra ’s rionnagan air am broillichean.
IV.2. A symbol in the shape of a star; a star-shaped marker (of identity, rank, location etc.).
- 1874
  Bratach na Fìrinn II 19
  Dh’ fhosgail e a bhroilleach do’n sgoilear, agus dh’ fheuch e dha an rìonnag [sc. rionnag Dhàibhidh] a bha air.
- 1969
  Gairm 69 27
  A meadhon a làir tha rionnag airgid, agus is e so a tha sealltainn làrach na prasaich — tha iad a’ cumail a-mach.
- 1987
  Air Druim an Eich Sgiathaich 47
  Bha comharra dearg le aon rionnag gheal ’na mheadhan air aghaidh an jeep, agus bha sin a’ ciallachadh gum b’ e ceannard-feachd a bha e a’ giùlain.
- 1992
  Gairm 161 75
  Cho moiteil ’s ged a bhiodh trì sgrìoban seàirdsean air a mhuilchinn, rionnag na crùn oifigich air bàrr a ghualainn.
IV.3. A star-shaped decorative object. Quot. 1991 Smeur an Dòchais 11 in III.1.b. above may belong here.
- 1970
  Lus Chrùn 59
  Sheall i timcheall an tighe gu riaraichte. Bha e snog, gun teagamh le rionnagan airgid, bideagan de mheanglain uaine ’s dearcan scàrlaid orra air an ceangal le ribein e an [recte ribeinean] dearga.
IV.4. An asterisk, the symbol as used in printing, etc.
- 1998
  Gairm 185 45
  Tha ceithir ìrean ann an cinneas HIV, an fheadhainn le rionnagan anns an dealbh, far a bheil ensaim ag obair nach gabh pàirt ann an obair àbhaisteach cealla sam bith.
- 2008
  Cleas Sgàthain 47
  Dè a tha ‘**2c son FS, bix?’ a’ ciallachadh? Agus tha rionnag eile air Diardaoin.
V. In figurative use.
V.1.a. A person considered to shine in terms of qualities, one who excels or is celebrated in some way. Also of a personified object regarded as an outstanding example of its type.
- 1804
  Stewart Cochruinneacha Taoghta 452
  Bu tu firean na h-àilleachd, | Rionnag shoilleir ’s an spèur thu.
- 1813
  Mac-an-Tuairneir Comhchruinneacha 307
  ’S ann [air latha Chuileodair] thuit na rionnagan gasd; | Bu mhath aluinn an dreach, | Cha bu phaigheadh leinn mairt na ’n éirig.
- 1848
  Dòmhnullach Marbhrainn 89
  Marbhrann air Doctoir Alastair Stiubhard | [...] | Bu reannag shoilleir is shoillseach, | Reannag gun smal oirr’, gun fhoill innt’.
- a1905
  Eilein na h-Òige (2002) 102
  Chan eil cuimir dhut [sc. dhan neòinean] sa chruinne | Mur h-i runnag os ar cionn: | Thus’ ad’ runnaig ùrlar glinne, | Dìthein is’ air iarmailt chruinn.
- 1939
  Caoir Gheal Leumraich (2011) 125
  Ciamar a smaoinichinn gun glacainn | an rionnag leugach òir, | gum beirinn oirre ’s gun cuirinn i | gu ciallach ’na mo phòc?
- 1990
  An Neamhnaid Luachmhor 145
  Tha do chèile cho cianail, | ’S i gad ionndrain fo iargain gach là; | Chaill i companach ciatach | Choisinn urram san fhìon-lios na là; | Chaill i rionnag bha sgiamhach.
- 2011
  Steall à Iomadh Lòn 257
  Thug mi cuireadh dhi suidhe còmhla rinn agus gun tachradh i ri fear eile de na rionnagan a bha air sgàilean an telebhisean.
- 2016
  Saoghal Thormoid II [n.p.]
  ’S e rionnag a bh’ annam nuair a bha mi dusan bliadhna a dh’ aois. Agus fhuair mi na bh’ ann de bursaries airson a dhol air adhart ann an Hutchie no Allan Glen ’s no Glasgow High School.
V.1.b. A person as a source of guidance, direction or inspiration.
- a1886
  Clàrsach nam Beann (1937) 101
  Mar tha chombaist, an còmhnuidh | Sireadh dhionnsuidh ’n Tuath reòta, | Tha mo chrì-sa gu Seònaid, | Rionnag bhòidheach mo ghaoil.
- 1894
  An t-Urramach Iain Mac-Rath 5
  Bha e, an deigh do dh’ atharrachadh grais tighinn air, na ’fhianuis agus na rionnag-sholuis o Dhia.
V.2. Used as a term of endearment.
- 1985
  Gairm 132 335
  Am bheil thu ’n dùil gun creach mi banca? Chan eil. Chan e gun tilleadh tu bho sin nam b’ eudar, mo rionnag.
- 2001
  Chì Mi 292
  Mo rionnag, mo reul thu, | Mo shoillse geal grèin thu.
V.3. A glimmer of emotion, a spark of life.
- 1891
  Nic-A-Phearsoin Dain agus orain Ghaidhlig 66
  Chan ’eil sinn mar chuid tha ri bròn, | ’S iad gun rionnag de dhòchas fior.
- 1903
  Mac-Talla XI No. 25. 195
  Le rionnag fhaoin dhòchasach na ’shùilean, thionndaidh e iad air an t-sealgair.
- 1903
  Mac-Talla XII No. 1. 4
  Air dhi ainm Mairi a chluinntinn chaidh rionnag fhaoin sholuis dhi air a chùis, ’s bha i nis m’an coinneamh mar iomhaigh mharmoir, gun ghuth, gun chomas gluasaid.
V.4. In plural: flashes of light experienced as a subjective sensation as a result of a blow to the head.
- 1901
  Mac-Talla X No. 2. 9
  Fhuair e buille ’sa cheann, a chuir mìle rionnag a dhannsa mu choinneamh a shùilean.
V.5. An indicator of quality.
- 2019
  Seòl mo Bheatha 243
  Bha na h-oilthighean a’ strì an aghaidh a chèile feuch cò aca a bu mhotha a gheibheadh de rionnagan ann an sgrùdadh rannsachadh an luchd-obrach.
VI. In set phrases.
VI.1.a. Fo na rionnagan, literally ‘under the stars’, in existence, on earth.
- 1873
  An Gaidheal II 205
  Am fear bha ’s a chrann – cha robh canain bha fo na rionnagan nach robh e toirt treis air.
VI.1.b. As an intensifier in an interrogative phrase: fo na rionnagan, also fo adhar nan rionnag, on earth.
- 1910
  Am Fear-Ciùil 330
  Ciod fo na rionnagan a tha taillear na Manachainn a’ teagasg dhuinn?
- 1913
  An t-Ogha Mór 209
  Ciamar fo adhar nan rionnag a thainig thu ’n taobh-sa?
VI.2. O na rionnagan ruadha, literally ‘from the red stars’, on earth, at all.
- 1979
  Amannan 9
  Cha dèan mi fhìn dìreach steam dheth gun na speuclairean. ’S chan eil fhiosam o na runn … O na runnag … runnagan ruadha, càit an deach na bugair rudan idir, idir!
- 1993
  An Guth Aoibhneach 43
  Sheas Dùghall an siud ’s gun fhios aige o na rionnagan ruadha gu dè a dhèanadh e.
VI.3. Rionnag san oidhche fhrasaich, a rarity, a rarely occurring but desirable or valued object or state. Also cho gann ri rionnagan air oidhche fhrasaich, as scarce as stars on a showery night.
- 1881
  Nicolson Proverbs 49
  B’ e sin an rionnaig ’s an oidhche fhrasaich. Often said ironically of a pretentious person.
- 1927
  Gnàthasan Càinnte Gàidhlig 32
  Idioms connected with Religion […] Cha ’n fhaicear esan ’s an eaglais ach mar runaig ’s an oidhche fhrasaich.
- 1958
  Gairm 23 247
  Cha robh luchd-teagaisg Gàidhlig an uair sin [sc. ann an Alba Nuadh ann an 1921] ach mar rionnag san oidhche fhrasaich.
- 1973
  Suathadh ri Iomadh Rubha 148
  Thòisich sinn mu dheireadh a’ faighinn corra bhoillsgeadh de sholuis Leverburgh, mar rionnag na h-oidhche fhrasaich, a bha toirt beagan iùil dhuinn.
- 1983
  Gairm 122 183
  Creachadh na Clàrsaich. Cruinneachadh de bàrdachd 1940-1980. Le Ruaraidh MacThòmais. […] “B’e sin an rionnag san oidhche Fhrasaich”. An toiseach tòiseachaidh, dh’fhaodainn leabhar a sgrìobhadh air an leabhar seo.
- 2011
  Steall à Iomadh Lòn 294
  Bha fois is tàmh is làithean-saora cho gann ri rionnagan air oidhche fhrasaich.