Skip to main page content

rionnagach adj.

[rionnag n. + -ach suffix]

forms

singular

nominative

dative

plural

nominative

dative

adverbial

in predicative use

senses

    • I.1.a. Chiefly of the the night and the sky: starry, full of stars.  

      • a1822
        MacLachlan’s Gaelic Verse (1937) 228
        Mar ghorm rionnagach nan speur.
      • 1829
        An Teachdaire Gaelach I 175
        Mu na Speuraibh Rionnagach.
      • 1888
        Fear-tathaich Miosail Air. 668 2
        An uair a thigeadh an oidhche gheibheadh e sealladh de na speuran rionnagach troimh na gloineachan.
      • a1927
        Meek Campbell Proverbs (1978) 143
        Oidhche chiùin, cheathagach, | Is i soilleir, rionnagach, | A’ ghaoth a-nuas ’s an t-uisg’ a-nios, | A’ reodhadh gu teann, teann, | ’S a’ ghealach ’na seasamh ri ceann an tighe.
      • 1914-17
        Luach na Saorsa (1970) 105
        A réir coltais, tha muillionan ann de ghalacsaidhean rionnagach coltach rithe [sc. Slighe Chloinn Uisnich], ach chan fhaicear iad ach le còmhnadh gloine-astair.
      • 1944-46
        Hay Collected Poems (2003) 190
        A mhuir, mo mhuir-sa, tha ’n speur rionnagach | le gaothaibh saor ag ulfhairt òirnne!
      • 1979
        Deireadh an Fhoghair 115
        Bhiodh na lochan mar a bha iad a-riamh, na cniuc [sic] agus na glinn gun chaochladh, sàmhach ann a’ solus na gealaich air an oidhche gheal rionnagach seo.
      • 1998
        Gairm 184 347
        Bha muinntir a’ chèilidh a’ fàgail ’s a’ dol a-mach don oidhche chiùin rionnagach.

    • I.1.b. In collocation with reulagach adj., reultach adj., reultagach adj., etc.  

      • a1881
        Nicolson Proverbs 68
        “Tha,” ars ise, “oidhche rionnagach, réulach, gun turadh, gun ghaoith, gun uisge”.
      • 1920
        An Deo-gréine XV No. 11. 171
        Th’ ánn oidhche reannagach reulagach, gun ghaoth, gun turadh, gun uisge.
      • 1969
        Sgialachdan á Albainn Nuaidh 119
        Mu mheadhon-oidhche, thàinig fiath nan ian air muir ’s air tìr, is bha oidhche rionnagach, reulagach, a’ deanamh faire […] air machraichean Uibhist.
      • 1980
        Gairm 110 147
        Tuilleadh sheanfhacal a bha san Eilean Sgitheanach […] Oidhche rionnagach reultagach, gun thuradh gun ghaoith gun uisge.
      • 1980
        Gairm 110 153
        “Gu dè seòrs oidhche a tha muigh a-nochd, a Shìne?” “Tha,” arsa Sìne, “oidhche rionnagach reultach, oidhche reultach rionnagach”.

    • I.2. Marked with representations of stars.  

      • 1848
        Fear-tathaich nam Beann I 26
        Bu ro thaitneach r’a fhaicinn an ùair a bha a Bhàn-righ air a turus gu tìr nam Beann air an fhoghar’ a chaidh seachad […] nach robh aon lòng o’n d’ éirich iolach a b’ àirde no uapasan aig an robh bratach rionnagach stiallach America a snàmh o bharraibh an crann.

    • I.3.a. Having the brightness of a star.  

      • 1851
        Orain le Gilleaspuig Caimbeul 23
        Bithidh am bradan slios-shleamhuinn, it’-bhuidh’, | ’A snàmh anns an uisge ’s b’e ’mhiann; | […] | A lainnir shuaiceanta, mheanbh-bhreac, | A’ soillseadh mar airgiod ri grian; | Gu srithteach, rionnagach, tàrr-gheal.
      • 1963
        Gairm 44 415
        Mu ar coinneamh bha solus rionnagach no dhà o na h-eathraichean iasgaich a bh’ air acaire sa’ bhàgh.

    • I.3.b. Having the shape of a star.  

      • 1911
        Aig Tigh na Beinne 26
        Dh’ innis Sìne dhi gu’m b’e Dia a rinn ise, agus mar an ceudna na cnuic, agus an loch, agus na flùragan rionnagach a bha ’nan grioglachain mu’n casan.

    • II. In sense I.1.a. above in a set phrase.  

      • Le sùil rionnagach literally ‘with a starry eye’ referring to an idealistic view; cf. English ‘starry-eyed’.
      • 1991
        Gairm 156 370
        Chan eil sinn ag amharc air a’ phrìosanach le sùil rionnagach, oir tha an dòigh-beatha a chuir feadhainn sa’ phrìosan fhathast maille riutha.