Skip to main page content

2 ealt, ealtainn n.f.

[Cf. eDIL altan, 2 ailt, 2 elta]

forms

singular

nominative

genitive

dative

plural

genitive

senses

    • I.1. A razor; the blade of a razor, a razor-blade.  

      • 1684
        Psalma Dhaibhidh 78
        Mar altuinn gheir bhios mealldach min | cumaidh do theangc [sic] droch-bheart. 
      • 1741
        Nuadhfhocloir Gaoidheilg & Beurla 48
        Ealtuinn, Scianbhéarrthu, Bearriscian, Béarrthog A Rasor.
      • 1783
        Leabhraiche an t-Seann Tiomnaidh Aireamh 8: 7
        Agus mar so ni thu riu, chum an glanadh: crath uisge glanaidh orra, agus thugadh iad ealtainn thar am feoil uile.
      • 1811
        MacLeoid Orain Nuadh Ghaeleach 59
        (See IV.2. below.)
      • 1831
        Co-chruinneach Dh’Orain Thaghte Ghaeleach 88
        Nar thairnte do lance s i mar ealtain air geirad, | S mi nach gabha ghealteachd n am bhi pasg mo chreuchdan.
      • 1881
        Nicolson Proverbs 353
        (See IV.1. below.)
      • 1916
        Bàrdachd Leodhais 187
        An Duine [...] Tha thu mar a’ madadh-alluidh [...] | ’S tha do stangan [sc. a’ Chliabh] mar an ealtuinn dol a steach an ceann mo chruachain.
      • 1923
        Cailin Sgiathanach 362
        Thuit na focail air cluasan Móraig […] Chaidh an co-mhùthadh mar le ealtainn a chum a cridhe, agus bha i air ath-thilleadh gu ciùine is cneadan.
      • 1932-38
        Hay Collected Poems (2003) 30
        Sin thu fhèin ann, a Oisein. | Leig dhìot an clobha ’s cuir saod ort | [...] | is b’fheàirrd thu ealtainn ri t’aodann.
      • 1952
        Gairm 2 72
        Tha ’n fhiasag agam air dol am fiadh, ’s cha n-uilear dhomh taghadh na h-ealtainn mum fàg mi mi fhéin cho fìor-lom as a’ bhus ’s as fheudar dhomh bhith.
      • 1963
        An Dubh is an Gorm 78
        Chan fhaigheadh e fiù air cur ás dha fhéin [...] Cha robh sgian no gunna aige. Cha robh ealtainn aige.
      • 1970
        Maighstirean is Ministearan 1
        Chuir e Gilette ùr do’n ealtainn is sgrìob e aodann.
      • 1997
        Gairm 181 33
        Anns a’ Chlachan bha latha na Sàbaid aithnichte o gach latha eile. [...] Cha robh e dligheach do neach ealtainn a chur air a lethcheann, no sgrìob a chur air a bhròig.
      • 2001
        Gairm 196 333
        Bha e ri ràdh nach do chuir e ealtainn riamh ri aodann, eadhon ’na òige.

    • I.2. The blade of a sword.  

      • 1798
        Dughallach Orain 97
        ’S mairg a ghluaiseadh ort àrdan, | ’Nuair a dh’fhuasglas tu ’n Spainteach ’o d’ chrios, | Ealt is cruaidhe na staillinn | Leis an rachadh do namhaid a sgrios.
      • 1892
        Popular Tales III 360
        ’S e fear dh’ an ealtuinn dhuigh a th’ ann [sc. an claidheamh]; | Cha b’ e, Mac an Luin—mo lann; | Cha bu lochd a thoirt a truaill, | Bhar uain cha d’ thugadh e ’n ceann.
    • II. With a modifier.
    • II.1. With bearradair n.

    • II.1.a. A barber’s razor.  

    • II.1.b. ? A barber’s scissors.  

    • II.2. With bearradh n.: a razor for shaving.  

      • 1836
        An Teachdaire Ùr Gàidhealach 108
        “Gabh t’ ealtainn-bhearraidh gu luath” ars’ esan “agus thoir an fheusag dhìom agus cabhag orm agus gun agam ach ceithreamh na h-uaire gu fuireach san àite so.
    • III. As a modifier.

    • With claidheamh n.: a razor-sharp sword.  

      • 1875
        An Gaidheal IV 146
        An t-ealt-chlaidheamh, aluinn, òrlitreach, de’n ghoineachd ghlan, ghorm-sholuis, nuadh, àluinn, aon dòrnuist.
    • IV. In sense I.1. in set phrases and sayings.

    • IV.1. Teanga cho geur ri ealtainn literally ‘tongue as sharp as a razor’. Also with the definite article.  

      • 1881
        Nicolson Proverbs 353
        Teanga cho géur ri ealtuinn. A tongue as sharp as a razor.
      • 1899
        Mac-Talla VII No. 44. 346
        Tha Eoghan ma ta na dhuine còir pongail [...] tuigidh tu gu bheil a theanga cho geur ris an ealtainn.

    • IV.2. Cho cruaidh ris an ealtainn literally ‘as hard as the razor’.  

      • 1811
        MacLeoid Orain Nuadh Ghaeleach 59
        Gur iomadh sar ghaisgeach, tha urranta smachdail, | [...] | Le ’n spainneachaibh scaiteach, cho cruaidh ris an ealtain.

    • IV.3. Nas beurra na deud na h-ealtainn literally ‘sharper (more pointed) than the tooth of the razor’.  

      • 1844
        Eachdraidh a' Phrionnsa 298
        ’S ann a chuir e géir orr', [sc. faobhar nan Gàël] | Ni ’s beurra no deud na h-ealtainn.