guilbneach, guilbearnach n.f./m.
[eDIL gulbnech; cf. FGB guilbneach1]
forms
singular
nominative
- 1828Dictionarium Scoto-Celticum I 518 Guilbirneach, -ich, s. m.
- 1829
- 1867
- 1890
- 1905Gaelic Names of Beasts 345 Guilbinneach.
- 1906
- 1969
- 1969
- a1975DASG Fieldwork Archive Killin, Perthshire Guilbearnach |
[ɡʹilibərnəx] [implying a spelling gilbearnach]. - 1978
- a1988
genitive
- 1898
- a1899
- 1954
dative
- 1786
- 1841
- 1851Orain le Gilleaspuig Caimbeul 33 Mar ri beadragan nan àrd-bheann | […] | ’S guilbneach fad-ghobach an fhàsaich.
- 1955
plural
nominative
- 1776Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach 212 An Coire lachach, dràcach, | ’M bi guilbneich ’s trai’-gheoigh og.
- 1891Nic-a-phearsoin Dàin agus Orain Ghàidhlig 34 Chan ’eil an diugh ri fhaicinn | […] | Ach guilbnich lom’ de Shasunnaich.
- 1913
- 1932
genitive
- 1967
dative
- 1891
senses
- 1776Comh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach 212
An Coire lachach, dràcach, | ’M bi guilbneich ’s trai’-gheoigh og; | An Coire coileachach, làn-dabhhch, [sic] | ’S moch, ’s is an-moch spòrs. - 1786Gillies Sean Dain 292
Piob sgreadain Ian mhic Artuir, | Mar eun curra air dol air ’n ais, | Lan ronn is i labhar luirgneach, | Com galair mar ghuilbnich ghlais. - 1829An Teachdaire Gaelach I 164
Is sheinn iad [sc. na naoimh] gu tiòmhaidh do’n Dia o’n robh ’n slaint’. | Bha na beanntai’ean creagach a’freagairt an òrain, | Rinn an fheadag ’s a ghuilbneach co’-sheirm riu cò’lath. - 1867
- 1890An t-Eileanach 254
Tha thu ’d shealgair air na lachaibh, | ’N uair a bitheadh iad ’s a’ chaisil; | An guilbeirneach a bha ’s a’ chlais, | Fhuair e chasan beò leis. - 1898Mac-Talla VII No. 21. 163
Chunnaic mi e, le gunna fada Spàindeach, a marbhadh guilbearnaich ’san tràigh le peilear. - 1913Lost Pibroch 38
Sheas Clann Diarmaid ann am breislich, sgìth, agus fo smaointinn; sheall iad agus dh’ éisd iad, agus na guilbnichean a’ glaodhaich gu dubhach aig tràigh. - 1932Na Baird Thirisdeach 141
An gunna fhuair mi iasad dhith, | B’e’n diuthail i bhi diomhanach; | […] | Nuair chluinneadh iad a h-urchairean | Bhiodh gach ian is iomagain air; | Bhiodh feadagan is guilbearnaich | Is gurracagan ’nan eigin. - 1955Gairm 11 262
Tha an guilbneach air aon de na freiceadain as dìlse a gheibhear air mòintich no air cladach. Mas urrainn da idir, cha leig e do eun sam bith a bhith air a ghlacadh le duine no le beathach. - 1989Gairm 148 340
Bha geòidh is rabaidean, calmain is guilbnich glè thric crochaid air na sparran. Bhiodh a’ Locair ga marbhadh leis a’ ghunna. - 1998Gairm 183 268
Thòisich i a’ caoineadh. Agus thòisich guilbneach ga freagairt, ged nach robh i ga fhaicinn. - 2011Steall à Iomadh Lòn 53
’S tric a bha mi cluich sa ghainmhich aice [sc. tràigh Ghollair] agus a’ sireadh nan sligean beaga ris an canamaid faighteagan ann an tiùrr an làin, […] le na bòthagan ’s na guilbnich ’s na trilleachain a’ cumail ciùil rium.
I.2. The whimbrel, a whimbrel. See also II. below.
- 1905Gaelic Names of Beasts 345
Whimbrel (see also Curlew). — Eun-bealltuinn; Guilbinneach; Leth-ghuilbinneach. - 1972
I.3. A species of curlew found in New Zealand.
- 1899Mac-Talla VIII No. 11. 84
An guilbneach. Tha an t-ian so pailt anns an duthaich so [sc. New Zealand]; cha’n aithnichear gu bheil an aireamh a dol dad na’s lugha.
I.4. In figurative use: a derogatory term for a person.
- 1891Nic-a-phearsoin Dàin agus Orain Ghàidhlig 34
Chan ’eil an diugh ri fhaicinn, | Anns na glacan no air dùthaich, | Ach guilbnich lom’ de Shasunnaich, | Gun bhreacan Màiri Uisdein.
II. With a modifier. See far-ghuilbneach n., leth-ghuilbneach n., ruid-ghuilbneach n.
III. In phrases and sayings.
III.1. Cho furachail ri sùil guilbnich literally ‘As watchful as a curlew’s eye’.
- a1927
III.2. Is sealgair math a mharbhas gèadh, is còrr, is guilbneach literally ‘He is a good hunter who kills wild goose, and heron, and curlew.’
- 1881Nicolson Proverbs 286
Is sealgair math a mharbhas gèadh, ’us corr’, ’us guilbneach. He is a good sportsman who kills wild-goose, and heron, and curlew. Three particularly wary birds.